mục phu

Người mục phu dẫn đàn cừu về chuồng khi trời tối.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người chăn trâu, chăn bò (từ cổ, ít dùng): "mục phu" chỉ người làm công việc chăn thả trâu, bò ngoài đồng ruộng, thường là người dân lao động nghèo trong xã hội xưa.
   • Người chăn gia súc nói chung (nghĩa rộng, cổ): "mục phu" cũng có thể dùng để chỉ người chăn nuôi các loại gia súc khác như dê, cừu, nhưng phổ biến nhất vẫn là trâu, bò trong văn cảnh nông nghiệp Việt Nam.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Mục phu là người chăn trâu, thường sống gần đồng cỏ. (Người chăn trâu sống gần những cánh đồng cỏ.)
  • Trong truyện cổ tích, mục phu thường là nhân vật hiền lành, chất phác. (Nhân vật người chăn trâu trong truyện cổ tích thường mang tính cách hiền lành, thật thà.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "mục phu" (nghĩa bóng, cổ): đôi khi được dùng để chỉ người có cuộc sống giản dị, gần gũi với thiên nhiên, xa rời chốn quan trường.
  • Ông ấy sống như một mục phu, không màng danh lợi. (Ông ấy sống giản dị như người chăn trâu, không quan tâm đến danh vọng.)

Biến thể và từ gần giống

• Mục đồng (danh từ, cổ): trẻ em chăn trâu, thường là từ đồng nghĩa gần gũi hơn với "mục phu" nhưng nhấn mạnh lứa tuổi nhỏ.

  • Mục đồng thổi sáo trên lưng trâu. (Trẻ chăn trâu thổi sáo trên lưng trâu.)

• Phu (danh từ, cổ): người làm công việc chân tay (như phu khuân vác, phu mỏ), không riêng chăn gia súc.

  • Phu khuân vác làm việc vất vả suốt ngày. (Người làm công việc khuân vác lao động vất vả.)

• Mục tử (danh từ, cổ, Hán Việt): người chăn dắt, cũng là từ đồng nghĩa với "mục phu", nhưng ít phổ biến hơn.

  • Mục tử dẫn đàn bò về chuồng. (Người chăn bò dẫn đàn bò về chuồng.)

Từ đồng nghĩa

• Người chăn trâu: cách diễn đạt hiện đại, dễ hiểu.
• Mục đồng: thường dùng cho trẻ em, nhưng cũng có thể thay thế "mục phu" trong một số văn cảnh.
• Chăn gia súc: miêu tả công việc, không phải danh từ chỉ người, nhưng gần nghĩa.

Thành ngữ liên quan

• Mục phu kể chuyện (cổ, văn học): chỉ những câu chuyện giản dị, mộc mạc từ cuộc sống thường ngày.
  • Câu chuyện mục phu kể về đời sống thôn quê thật cảm động. (Những câu chuyện giản dị về cuộc sống nông thôn thật cảm động.)